تن آدمی شریف است بجان آدمیت
ماه‌نامه خبری، تحلیلی، آموزشی، بین‌المللی
در زمینه علوم انسانی، علوم اجتماعی

سال دوم، شماره ۱۹، بهمن ۱۳۹۰

فروپاشی اتحاد شوروی

از بحران مشروعیت تا خیانت میخائیل گورباچف به آرمان‌های مارکسیسم- لنینیسم
مرگ بر اصلاحات
هادي خسروشاهين

فروپاشی اتحاد شوروی ، بحران کارآمدی

اقتصاد ورشکسته و سقوط اتحاد جماهير شوروي
اقتدارگرایی بوروکراتیک
فرهاد پرند

گفت‌وگو با اسعد اردلان پژوهشگر حقوق و روابط بين‌الملل
جمع یک پارادوکس سوسیالیسم فردگرا
مريم مهدوي اصل

فروپاشی اتحاد شوروی ،بحران همبستگی

چگونگی زوال حاكميت در نظام‌های کمونیستی
جنگ نخبگان
ابراهيم متقي، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران

چرا در حاکمیت شوروی شکاف افتاد؟
جدال ارتدوکس‌ها و رفرمیست‌ها
ژند شکیبی، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران

فروپاشی اتحاد شوروی، بحران اقتدار

چيرگي اقتدارگرايي بر دموكراسي در اتحاد جماهیر شوروی
دور باطل
داوود هرميداس باوند، استاد حقوق و روابط بين‌الملل

فروپاشي شوروي: آسيب‌شناسي اقتدار و قدرت
زوال تمامیت‌خواهی
احمد نقيب‌زاده، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران

فروپاشی اتحاد شوروی، بحران ایدئولوژی

ابعاد بين‌المللي فروپاشي شوروي
عبور از امپراتوری
سيدمحمدكاظم سجادپور، استاد دانشکده روابط‌بین‌الملل

فروپاشي شوروي و پيامدهاي آن
ایدئولوژی تخیلی
فریدون مجلسی

فروپاشی اتحادیه اروپا

از معاهده رم تا ماستریخت
خداحافظ اتحاديه
هادي خسروشاهين

سيري در نظريه‌هاي همگرايي منطقه‌اي
آرمان‌گرایی رئالیستی
الهه کولايي، استاد علم سیاست در دانشگاه تهران

نگاهي به تاريخچه اتحاديه اروپا
از اتحاديه ذغال سنگ تا همكاري براي تأمين حقوق فردي
صادق زيباكلام، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران

ساختار حقوقی اتحاديه اروپا و رويكرد متفاوت به حاكميت ملي
جمهوری اروپایی؟
يوسف مولايي،عضو هيأت علمي دانشگاه تهران

گفت‌وگو با احمد نقيب‌زاده استاد علوم سياسي و روابط بين‌الملل
بازگشت به نقطه صفر
مينا علي اسلام

بررسي نقش انگلیس در همگرايي اروپایی
دشمني از درون
پيروز مجتهدزاده*

در سایه فرا آتلانتیک‌گرایی
چرا انگلیس در فرایند همگرایی منطقه‌ای ساز مخالف می‌زند؟
مجيد تفرشي، تحليل‌گر مسائل بريتانيا

چرا حرفه‌ای‌ترین سازمان منطقه‌ای جهان دچار التهاب شده است؟
بحران بی‌اعتمادی
سعيد خالوزاده، استاد دانشگاه

اروپاي متحد به كجا مي‌رود؟
جبر تاریخ
عبدالرضا فرجی راد، استاد دانشگاه

گفت‌و‌گو با داوود کياني پژوهشگر مرکز تحقیقات استراتژیک
دومینوی بحران
مينا علي اسلام

پرسش ماه

مصالح عمومي چه اندازه می‌تواند حوزه خصوصی را محدود کند؟
تغيير مي‌كنيم عادت مي‌كنند!
سوسن شريعتي

تقابل ارزش‌هاي فردگرايانه و جمع‌گرايانه
نعمت‌الله فاضلی

تریبون آزاد

گفت‌وگو با دکتر رامين معتمدنژاد درباره اقتصاد سياسي سرمايه‌داري ايران
انحصار‌ها بر اقتصاد ايران چيره شده‌اند
متين غفاريان

تقویم ماه

2 بهمن، 22 ژانويه، سالروز تولد آنتونيو گرامشي بود
جلوگيري از فعاليت يک مغز
محسن حكيمي

13 بهمن، 2 فوريه سالمرگ برتراند راسل بود
فيلسوف - روشنفکر
سروش دباغ

8بهمن روز درگذشت سید حسن تقی‌زاده است
تقی‌زاده در قاب
علیرضا جاوید

گفت‌وگو با همايون كاتوزيان درباره سيد حسن تقي‌زاده
عامل انگلیس نبود
محمد صادقي

تقي‌زاده و مبانی فلسفی مدرنیته
فرزین وحدت

چهره‌های ماه

مسعود نيلي از رياست دانشكده اقتصاد دانشگاه شريف كنار رفت
پایان ریاست استاد علوم انسانی در دانشگاه صنعتی

عماد افروغ در گفت‌و‌گو با مهرنامه از جزئیاتی که در بین گفته‌هايش در برنامه تلویزیونی پارک ملت نهفته بود سخن می‌گوید
خطر اصلي ماكياوليسم مذهبي است
رضا شجاعیان

حاشیه اندیشه

مجسمه دوقلوها به انبار سوسياليسم مي‌رود؟

روزنامه کیهان منتشر کرد
روایت ديدار‌هابرماس با فرزند آيت‌الله مصباح يزدي در سال 81

راهنمای اندیشه

اطلاعات سياسي – اقتصادي فصل‌‌نامه‌ی پژوهشي شد
دانشكده‌اي در قالب مجله‌اي
محمد قوچاني

تماشای تاریخ
عباس عبدي

سايتي براي آزادي‌خواهي
سایت رستاک از آزادی اقتصادی دفاع می‌کند

انجمن جامعه‌شناسي در گفت‌وگو با محمدامين قانعي‌راد رییس انجمن
جامعه‌شناسي باید در سلامت جامعه مداخله کند
بیژن مومیوند

علوم سیاسی

آيا انقلاب‌هاي عربي به دموکراسي مي‌انجامد؟
سه موجِ بيداري در جهان عرب
فواد عجمي .ترجمه: محمدحسین باقی

آیا اتحاد سلفي – ليبرال‌ها در مصر دموکراسي را با اما و اگرهايي مواجه مي‌کند؟
زمستانِ اعراب
مارتين ايندايک*

2 مقاله از زيبيگنيو برژینسکی

3 مقاله از فرانسیس فوکویاما

گزارش ماه

گزارشی از اجلاس سالانه مجمع جهاني اقتصاد
تحول بزرگ
محمد باقري*

آیا تعامل ثروتمندان، روشنفکران و سیاستمداران در داووس 2012 توانست برای نظام سرمایه‌داری راه‌گشا باشد؟
عبور از بحران
محمود سريع‌القلم*

گفت‌وگو با محمدحسین عادلی دیپلمات سابق وزارت امور خارجه
داووس نمايشگاه فكر و ايده است
مهدي احمدي

ابهام در ماهیت، هویت و کارکردهای داووس
نسخه‌اي كه در داووس هم پيچيده نشد
افشين داورپناه*

همایش‌های آینده

همايش آسيب‌هاي اجتماعي 2 و 3 اسفند برگزار می‌شود
گرد‌همایی جامعه‌شناسان در تهران

یادداشت ماه

اضطراب و اضطرار تجدد
سعید حجاریان

یادنامه

جان هيک به جانِ جهان پيوست

روایت چند دیدار با جان هیک
مردی در عبادتِ سکوت
سروش دباغ

پايان رنج‌هاي رجبي
پرويز رجبي تاریخ‌نویس و ایران شناس 21 بهمن درگذشت

لحظه‌ای از عمر خویش نمی‌کاست

ایران‌شناس بود، نه ایران‌پرست

رازها و فرودها

رفيق اعلي
احمد بورقانی می‌گفت: وقتي نوبت «رفيق اعلي» است، باقي را بي‌خيال...

ایمانوئل کانت

بي‌تفاوتي1 در «نقد سوم» فلسفه كانت Interesselosigkeit تطور مفهوم و مسائل آن
تجربه خيال‌انگيز در فلسفه کانت
محمود عباديان ، استاد دانشگاه علامه طباطبايي

بحثي در فلسفه اخلاق ايمانوئل كانت
بنيانگذار فلسفه حقوق بشر
احمد بستاني، عضو هيأت علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات اجتماعي

پاسخ به پرسش‌هاي «مهرنامه» در باب ايمانوئل کانت در تاريخ فلسفه غرب
کانت «عقل» را سر به راه کرد
منوچهر صانعي دره‌بيدي،استاد دانشگاه شهيد بهشتي

نگاهي ديگر به نقد قوه حکم
امر والا در فلسفه هنر کانت
محمد ضميران

ترجمه‌ی دیباچه نقد عقل عملی
عقل چه اختیاراتی دارد؟
ایمانوئل کانت/ ترجمه: منوچهر صانعي دره‌بيدي

فلسفه اسلامی

حکیم حکمت یمانی
حامد زارع

نظري به مقام و موقع ميرداماد در تاريخ فلسفه اسلامي
جمع ميان فلسفه سينايي و حکمت اشراق
رضا داوري اردکاني، رئيس فرهنگستان علوم

ميرداماد و حکمت يماني در گفت‌وگو با سيدمصطفي محقق‌داماد
فيلسوف داده‌هاي وحياني
حامد زارع

پاسخ دکتر مهدی محقق به پرسش‌هاي «مهرنامه» در باب ميرداماد و حدوث دهري
در باب زمان بي‌زماني

پاسخ به پرسش‌هاي «مهرنامه» در باب زندگي و زمانه ميرداماد
ميرداماد فيلسوف موسس است
سيد مجتبي نورمفيدي، رئيس موسسه فرهنگي ميرداماد

در باب ميرداماد و ميرفندرسکي*
دو فيلسوف، يک فلسفه
غلامحسين ابراهيمي ديناني، استاد دانشگاه تهران

جامعه‌شناسی و اقتصاد ، مباحثه

ما واسطوره‌هاي جامعه‌شناسی
محمد آزاد

هركس‌هايك را بفهمد طرفدار هيچ كس نمي‌شود
استاد اباذری و داستان دو برادر
موسي غني نژاد

نقد نگاه یوسف اباذري به مقوله عدالت اجتماعی
روشنفکرهای وطنی و نظریه عدالت
محمد طبيبيان

پاسخ‌هاي محمد علي همايون كاتوزيان به پرسش‌هاي «مهرنامه»
شك دارم تحصيل‌كردگان غرب نام‌‌ هايك و پوپر را شنيده باشند

اقتصاد چگونه می‌آزماید؟
محمدحسين رحمتي*

جامعه‌شناسی و اقتصاد ، میزگرد

بررسي نسبت دو علم اقتصاد و جامعه‌شناسي در مباحثه مسعود نيلي و تقي آزاد ارمكي
آيا جامعه‌شناسي و اقتصاد جمع اضداد است؟
محمد طاهري/ مهدي نوروزيان

جامعه‌شناسی و اقتصاد، از نگاه جامعه‌شناسی

علمی با چند پارادايم
غلامعباس توسلي،جامعه‌شناس

نسبت جامعه‌شناسی و اقتصاد در گفت‌وگو با سيدامين قانعي‌راد رئیس انجمن جامعه‌شناسی در ایران
بازار بی‌عدالت اقتصاددانان
ندا گنجی

نگاهی گذرا بر پژوهش و فنون گردآوری اطلاعات در جامعه‌شناسي
روش جامعه شناسی
پرویز پیران، جامعه‌شناس

گفت‌وگو با علي‌اصغر سعيدي در باب نسبت جامعه‌شناسي با اقتصاد
همه را هایکی دانستن، ساده‌انگارانه است

ادبیات

حاشيه‌اي بر کتابِ دست‌نوشته‌ها نمي‌سوزند، مجموعه‌ي نامه‌ها و يادداشت‌هاي روزانه‌ي ميخائيل بولگاکف
کابوسِ ديکتاتور
مهدي يزداني‌خُرم

در سایه‌ی خفقان
مهناز صدري/ مترجمِ کتاب احضار روح

در مرشد و مارگريتا كارم درست بود
بيژن اشتري / مترجم کتاب دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند

جدالِ امید و ناامیدی
علیرضا غلامی

اقتدارگرایی ایرانی

اقتدارگرایی ایرانی درگفت‌وگو با محمود سريع‌القلم
سياستمدار بزرگ نداشتيم قوام استثنا بود
مهدي احمدي/ هادي خسروشاهين

الهیات

معرفی کتاب مولانا؛ دیروز تا امروز، شرق تا غرب
دایره‌المعارفی برای مولوی
امین محمدی‌زاد

معرفی کتاب ارغنون مولوی
ارغنونی برای مولوی
امین محمدی‌زاد

کتاب‌شناسي و ترجمه‌هاي حسن لاهوتي در گفت‌وگو با او
دستم به کارهاي کوچک نمي‌رود
حامد زارع

اندیشه سیاسی

درباره‌ی انتشار طبایع‌الاستبداد به کوشش غلامرضا امامی
كتاب‌سازي به بهای سانسور حميد عنايت
محمد قوچانی

بازانديشي و مروري بر نظريه استبدادِكواكبي
دردِ با درمان استبداد و رهايي از آن
سيدعلي ميرموسوي

کواکبي و ناييني و مسأله تحديد قدرت
از نقد استبداد تا توجیه مشروطه
سيد صادق حقيقت، دانشيار علوم سياسي در دانشگاه مفيد

بررسی کتاب علم سیاست

نگاهی به کتاب سرگذشت زندان
زندان و تمدن؟
عمادالدين باقي

آسيب‌شناسي يك بيماري اجتماعي – سياسي به روايت دكتر محمود سريع‌القلم
نظريه اقتدارگرايي ايراني
محمد قوچانی

يادداشتي بر مرگ فروشنده نوشته آرتور ميلر**
اين زندگي هم زندگي نيست
هادي وحيد * عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

تأملي در اقتدارگرايي ايراني در عهد قاجار
امیدهای بر باد رفته
لطف‌‌الله آجداني

نگاهی انتقادی به «اقتدارگرایی ایرانی»
دغدغه نوسازی
محمدجواد حق‌شناس، استاد دانشگاه

نگاهی به آثار مکتوب محمود سریع‌القلم استاد دانشگاه شهید بهشتی
معلم توسعه
‌مهدی احمدی

تاریخ

درباره هوارد زین ـ نویسنده تاریخ آمریکا
تاریخ‌نگارِ تاریخ‌ساز
محمد نوذری

گفت‌وگو با هوارد زین درباره تاریخ‌نگاری مردمان فراموش شده
نگاه تاریخی به مردم جسارت عمل می‌دهد
هری کسلر/ مجموعه گفت‌وگو با تاریخ دانشگاه برکلی

نگاهی به کتاب تاریخ آمریکا نوشته هوارد زین
تاریخِ ناسازگاران
نهال نفیسی، استادپژوهشگر دردانشگاه شیکاگو، مدرس انسان‌شناسی آمریکا در دانشگاه تهران

فلسفه اسلامی

معرفي کتاب جلال‌الدين دواني فيلسوف ذوق التأله
فيلسوفي در ميانه تناقض‌ها
مريم کامياب

پاسخ به پرسش‌هاي مهرنامه در باب جلال‌الدين دواني فيلسوف ذوق التأله
فکر فلسفي، طبع اشعري
غلامحسين ابراهيمي ديناني، استاد دانشگاه تهران

فلسفه سیاسی

تاریخ فلسفه سیاسی جلد سوم فصل پنجم
پیش‌گـام جامعه‌ شناسی پیش‌تاز مشروطه‌خواهی
نوشته جرج كلوسكو، ترجمه خشایار دیهیمی

کتاب‌‌های تازه ایران و جهان

الاهیات مسیحی بعد از غرش توپ‌های جنگ جهانی اول
دل‌ِ تاریکی

وقتی فلاسفه پیش و پس فلسفه مدرن به هم می‌رسند
ائتلاف علیه خرد مدرن

کارشناس سابق سیا می‌گوید سیاست‌های ریگانیِ متکی بر صنایع نظامی توان رقابتی صنایع غیرنظامی را ازبین برده است
این بساط را جمع کنید

فاتحه‌خوانی فرهیختگان برای علی‌محمد حق شناس
مرد «هزاره»

چرا به‌‌رغم پارادوکس راسل، فرگه هنوز هم مهم است؟
تاثیرگذارترین فیلسوف ناکام جهان

هگل و گادامر سخت هستند اما نه اینقدر که شما می‌گویی
اینهایی که می‌گویی یعنی چه؟

بازنشر مقالات و نوشته‌های روشنفکران درباره شاهرخ مسکوب
کارنامه‌ی تمام

محصول مشترک روزنامه‌نگاری و اقتصاد
موج پنجم ركود

يك‌ سال از معجزه ميدان تحرير گذشت
خوشبين باشيم يا نگران

دو کتاب تازه از مجموعه مختصر و مفید هر کدام به نوعی به جدایی فلسفه و اسطوره می‌پردازند
خط باریک اسطوره و فلسفه

چرا گورباچف و يلتسين با هم نساختند
حكايت دو مرد سرنوشت یک امپراتوری

چگونه یک شاهزاده آلمانی در راس امپراتوری روسیه قرار گرفت
امپراتور روسيه بزرگ

چرخش قدرت جهاني زیر نگاه استراتژیست پیر
آیا هنوز حضور بین‌المللی آمریکا ضروری است

چگونه انگلیسی‌ها، رومل را فریب دادند
بدل ژنرال

گزيده‌اي ازمقدمه بر نگرش استراتژيك: آمريكا و بحران قدرت جهاني
نتايج ژئوپولتيكي افول آمريكا چیست؟

منابع دانشگاهی درباره سیاست ترکیه
بازیگر تازه آناتولی
یان لسر/ ترجمه‌ي محمد نوذری

سقوط شاه، از نگاه انقلابیون

دلایلِ اصلاح‏ناپذیریِ رژیم پهلوی در گفت‏وگو با مهندس لطف‏الله میثمی
بازی با قانون اساسی راه را بست

خاطرات پراکنده در بابِ انقلاب اسلامی در گفت‏وگو با محمدجواد حجتی‌کرمانی
گفتار مسالمت‌جویان در هیجان معنا نداشت

نقدِ سيدکاظم موسوي بجنوردي بر مبارزه مسلّحانه در گفت‏وگو با مهرنامه
دموکراسي را نمي‏فهميديم در پي «حکومت تک حزبي» بوديم
محمد جواد روح

سقوط شاه، از نگاه تحلیل‌گران سیاسی

سقوط شاه از نگاه سیاست داخلی
رفرم ديرهنگام اندک و نافرجام
سعيد حجاريان

سقوط شاه از نگاه سیاست خارجی درگفت‌وگو با داوود هرميداس باوند
نفت مانع ديپلماسي بود
پيام حيدرقزويني

سقوط شاه از نگاه سیاست امنیتی در گفت‌وگو با عباس سليمي نمين درباره ساواك
استبداد را باید تقویت می‌کردند

سقوط شاه از نگاه سیاست مذهبی رژیم پهلوی
چیرگی خشم انقلاب بر عزم اصلاح
مصطفی ایزدی

سقوط شاه از نگاه اصلاحات سیاسی
آزمون نظريه برچسب‌زني در سياست
عباس عبدي

سقوط شاه، از نگاه جامعه‌شناسان

چگونه مي‌توانيم تاريخ اسلامگرايي را تقرير كنيم؟
اسلام‌گرايي و نظريه جنبش اجتماعي
آصف بيات، ترجمه:‌ مهدی فاتحی

چگونه مهاجران تهیدست توسط شبکه روحانیت بسیج شدند
تهیدستان شهري و انقلاب
فرهاد کاظميٍ ترجمه:‌ متین غفاریان

مشارکت فعال مزدبگیران شهری، موضع اپوزیسیون طبقه‌ی متوسطی را در برابر شاه تقویت کرده است
طبقه کارگر وارد می‌شود
يرواند آبراهاميان، ترجمه:‌ متین غفاریان

بسيج بازار عليه دولت 79- 1977
چشم طوفان
میثاق پارسا، ترجمه:‌ متین غفاریان

سقوط شاه، از نگاه نزدیکان

گفت‌وگو با احسان نراقي درباره مناسبات دربار پهلوي دوم
شاه ناصح مشفق نداشت

ماه‌هاي آخر حكومت پهلوي در گفت‌وگو با ايرج اميني
نخست وزیری دکتر صدیقی می‌توانست شاه را نجات دهد

شماره‌های قبلی

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه مهرنامه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.