انجمن علوم سیاسی ایران برترین انجمن علوم انسانی ایران شد

یک دهه تلاش برای رشد دانش سیاست

مجتبي مقصودي . رئيس انجمن علوم سياسي و دانشيار گروه علوم سياسي واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد. از کتاب‌هاي او مي‌توان به «تحولات سياسي ـ اجتما

 
[ شناسه مقاله: 3549 ]   [ موضوع: بولتن ]   [ بازدید: ۱۳۶۳ ]

شماره ۲۱، اردیبهشت ۱۳۹۱

ماكس وبر جامعه‌شناس آلماني، انجمن‌ها را مجموعه‌اي متشكل از افراد و گروه‌هايي مي‌داند كه با يكديگر داراي ارتباط متقابل بوده، بر اساس توافق اختياري شكل گرفته و به صورت ساختاري سازمان‌يافته، منظم و مستمر، اهداف معيني را دنبال مي‌كنند. اين تشكل‌هاي داوطلبانه بر اساس اهدافي مشخص انتظام يافته و با توجه به اساسنامه‌اي كه روش و شيوه‌هاي مورد نظر انجمن را مشخص كرده و مورد توافق اعضاي آن نهاد است، به فعاليت مي‌پردازند. يكي از مولفه‌هاي مهم انجمن‌هاي علمي توليد انديشه‌هاي علمي به عنوان دستاوردي اساسي و تأثيرگذار در روند تكامل توسعه علمي جوامع است. از آنجايي كه پويايي جوامع علمي در گرو توليد انديشه‌هاي نوين تبلور مي‌يابد؛ و اين امر مستلزم تعامل متقابل با ديگر دستاوردهاي علمي ساير جوامع است، لذا توليد انديشه‌هاي علمي پيشرفت و علم‌مداري جوامع را به دنبال خواهد داشت. بنابراين افزايش تعاملات و تبادلات علمي در گرو توليد انديشه‌هاي علمي است كه ارتقاء دانش در حوزه‌هاي تخصصي از پيامدهاي عمده آن به شمار مي‌رود. توسعه علمي منتج از كاربردي شدن نقش انجمن‌هاي علمي در ساختار سيستم‌هاي آموزشي و تاثير آن بر فرايند سياست‌گذاري‌ها و تصميم‌گيري‌هاي كشور است و جميع اين عوامل افزايش نيروهاي متخصص و مشاركت گسترده جامعه علمي و در نهايت بهبود و ارتقاء جايگاه سياستگذاري علمي را در پي خواهد داشت. همچنين بهره‌مندي انجمن‌ها از نيروهاي كارآمد در حوزه‌هاي تخصصي سبب شده كه انجمن‌هاي علمي به عنوان گروه مشاورين و متخصصان در حل موانع و مشكلات جوامع از نقشي مهم برخوردار شوند.در عصر حاضر، تحولات گسترده در تعاملات نظام بين‌الملل سبب اهميت نقش و جايگاه سازمان‌هاي غيردولتي و انجمن‌هاي علمي در روند تصميم‌گيري در سطوح ملي و بين‌المللي و اعمال نفوذ در حوزه‌هاي مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي شده است. اين امر حاكي از آن است كه در شرايط حاكم بر نظام بين‌الملل، ديگر دولت‌ها تنها بازيگران عرصه تعاملات بين‌المللي و مناسبات چند‌جانبه نيستند و تصميم‌گيري در خصوص مسائل و رخدادهاي داخلي و بين‌المللي در حوزه اختيارات دولت‌ها محدود نمي‌شود؛ بلكه سازمان‌هاي غيردولتي و انجمن‌هاي علمي به عنوان يكي از اركان جامعه مدني در روند سياست‌گذاري و تصميم‌گيري در حوزه‌هاي مختلف جايگاه ويژه‌اي را به خود اختصاص داده‌اند. بنابراين به نظر مي‌رسد انجمن‌ها نقش مهمي را در مشاركت شهروندان در موضوعات عمومي ايفا مي‌كنند كه اين امر در مورد انجمن‌هاي علمي كاركرد آموزشي نيز مصداق مي‌يابند. اگرچه اين به معناي آن نيست كه همه فعاليت‌هاي انجمن‌ها معطوف به منافع عمومي است و همواره ايفاگر نقشي مؤثر در سطوح بالايي از فعاليت‌هاي انجمن‌ها و نهادهاي اقتصادي و سياسي هستند، بلكه نشانه‌اي است براي تأثيرات اساسي انجمن‌ها در فرايند بررسي و تحقيقاتي كه در آينده مي‌توانند نقشي بنيادين در اركان جامعه مدني ايفا كنند.

انجمن علوم سياسي ايران؛ از تاسيس تا به حال

اولين تلاش‌ها براي ايجاد انجمن علوم سياسي ايران با هدف بالابردن سطح و گسترش دانش سياسي و بهبود كيفيت آموزش سياسي، در اواسط دهه 1350 انجام شد. پيگيري‌هاي هيأت موسس اگر چه در نهايت به ثبت انجمن در سال 1355 منجر شد و دفتر آن نيز در سازمان برنامه و بودجه تعيين شد، اما انجمن علوم سياسي تا دهه 1380 ه.ش هيچ‌گونه فعاليتي نداشت و در فضاي جريانات سياسي حاكم بر ايران بعد از پيروزي انقلاب عملاً حذف شد. پيگيري براي تأسيس و احياي دوباره انجمن علوم سياسي از سال 1380 شد و با تمهيد هيأت موسس 19 نفره تلاش براي كسب مجوز را آغاز كرد و بعد از مدتي با دريافت موافقت‌نامه كميسيون انجمن‌هاي علمي ايران در سال 1382 وارد مرحله‌اي نوين شد كه در نهايت در سال 1383 با ثبت انجمن در اداره كل ثبت شركت‌هاي سازمان اسناد و املاك، انجمن علوم سياسي ايران فعاليت خود را آغاز كرد.انجمن علوم سياسي در سال 1384 فعاليت‌هاي خود را با برگزاري سه نشست از سلسله نشست‌هاي علمي به منظور بررسي آسيب‌شناسي دروس مباني علم سياسي و روش تحقيق در علوم سياسي در دانشگاه تهران و تربيت مدرس آغاز كرد. در اين سال اولين شماره فصلنامه انجمن نيز با عنوان «پژوهشنامه علوم سياسي» و «خبرنامه انجمن» با هدف اطلاع‌رساني اعضاء منتشر شد. از سال 1386 انجمن اقدام به برگزاري همايش‌هاي تخصصي سالانه خود به منظور بررسي موانع و مشكلات رشته علوم سياسي، با رويكردي نوين به مسائل مرتبط با اين حوزه علمي كرد كه در سال‌هاي بعد استمرار يافت و در حال حاضر به بخشي از هويت اين انجمن تبديل شد و به بزرگترين تجمع جامعه دانش سياسي كشور ارتقاء يافت. اين همايش‌هاي پنجگانه عبارتند از: «وضعيت آموزش و پژوهش علوم سياسي و روابط بين‌الملل در ايران»، «آموزش علوم سياسي؛چشم‌انداز و راهكارها»، «پژوهش در حوزه علوم سياسي و روابط بين‌الملل در ايران»، «ايران، سياست، آينده‌شناسي» و «رويكردي ايراني به دانش سياست» در اواخر ارديبهشت و خرداد سال‌هاي 1386 تا 1390 در دانشگاه تهران و خانه هنرمندان برگزار شد. انتشار مجموعه مقالات همايش سال 1386 و 5 جلد چكيده مقالات همايش‌هاي سالانه انجمن، برگزاري كارگاه‌هاي ده‌گانه آموزشي شامل؛ تحليل گفتمان، آينده‌پژوهي، مهارت‌هاي مذاكرات بين‌المللي، مقاله‌نويسي علمي، جستجوي پيشرفته در اينترنت، پروپوزال نويسي، فن ترجمه، روزنامه‌نگاري سياسي و انديشه سياسي، برگزاري نشست‌هاي متعدد نقد و بررسي كتاب‌هاي مرتبط با دانش سياسي، انتشار 26 شماره از فصلنامه علمي- پژوهشي «پژوهشنامه علوم سياسي»، امضاء تفاهم‌نامه با پژوهشكده مطالعات فرهنگي-اجتماعي وزارت علوم، معاونت پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي، دانشگاه فردوسي مشهد، انجمن ژئوپلتيك، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز، دانشگاه پيام نور و انجام همكاري‌هاي مشترك با انجمن جامعه‌شناسي ايران و انجمن دوستداران ميراث فرهنگي(افراز) و ناشرهايي چون بيدگل، انتشار خبرنامه‌هاي مكتوب و الكترونيك، برگزاري مشترك نشست علمي «بررسي ابعاد سياسي و بين‌المللي تهاجم اسرائيل به غزه» و «شصتمين سالگرد ملي شدن صنعت نفت» در دانشگاه تهران و فرهنگسراي نياوران در دي 1386 و اسفند 1389، برگزاري نشست «چشم‌انداز فعاليت‌هاي انجمن علوم سياسي ايران» در خانه هنرمندان در آبان 1389، انجام پروژه «مميزي مطالعات استراتژيك و راهبردي در ايران» براي معاونت فناوري رياست‌جمهوري و برگزاري چهار نشست علمي مرتبط با اين پروژه با عنوان: «پيشينه مطالعات امنيتي و راهبردي در ايران»، «آسيب‌شناسي مطالعات امنيتي/ راهبردي در ايران با تمركز بر نيروي انساني، سبك مديريت و محصولات توليدي»، «سرفصل‌هاي مطلوب، هيأت علمي مسلط و نظام پذيرش دانشجويان شايسته در رشته مطالعات امنيتي – راهبردي»، «روند معقول و مطلوب براي راه‌اندازي رشته تحصيلي مطالعات امنيتي- با تمركز بر الزامات بومي»، آغاز دو پروژه مطالعاتي مصوب با عنوان «بررسي مطالعات علوم سياسي در ايران» و «سياست‌هاي كلي توسعه سياسي در ايران» از اواسط سال 1390، برگزاري همايش مشترك «همايش فضاي مجازي و سياست» در تبريز در آبان 1390 در زمره فعاليت‌هاي انجمن علوم سياسي ايران محسوب مي‌شود كه به‌رغم عدم بهره‌گيري از امكانات دولتي، به عنوان نهادي خودجوش، مستقل و داوطلبانه و با در اختيار داشتن قريب به 300 عضو از اعضاء هيأت علمي، فارغ‌التحصيلان مقاطع دكتر و كارشناسي ارشد توانسته است به اين فعاليت‌هاي در خور تحسين مبادرت ورزد.

چشم‌اندازها و آرمان‌ها

گسترش اعتماد جامعه علمي دانش سياست مهمترين سرمايه و دستاورد اين نهاد نوپاست كه انجمن توانسته است در طول مدت كوتاه 10 ساله به آن دست يازد و خلاء ناشي از فقدان نهادي متناسب با نيازهاي جامعه علمي دانش سياست كشور را پر كند و به حجم وسيعي از فعاليت‌ها مبادرت ورزد.در حال حاضر دانش سياست كشور با وجود انجمن علوم سياسي ايران بيش از هر زماني از پويايي و نقش‌آفريني برخوردار است. كسب رتبه ممتاز در ميان انجمن علمي كشور از سوي وزارت علوم در اسفند 1390 و برگزاري يادمان دو تن از اساتيد نامدار كشور در خانه انديشمندان علوم انساني، رونمايي و اهداء تنديس اين يادمان، تصويب برنامه راهبردي انجمن و نيز راه‌اندازي چهار گروه علمي انجمن شامل گروه؛ جامعه‌شناسي سياسي ايران، روابط بين‌الملل، مطالعات منطقه‌اي و حقوق بين‌الملل در زمره آخرين دستاوردهايي است كه در كارنامه انجمن قرار گرفته و محل همفكري و تعامل چند صد نفر از اصحاب علوم سياسي، روابط بين‌الملل، مطالعات منطقه‌اي شده است.راه‌اندازي شاخه دانشجويي، فعال‌‌سازي شعبات استاني ودانشگاهي، خريد دفتر مستقل، اخذ مجوز انتشارات، توليد نشريات علمي ديگر در زمره اهداف و برنامه‌هاي كوتاه‌مدت انجمن؛ و تأثيرگذاري بر ساختار برنامه‌ريزي درسي و محتواي دروس، توليد كتاب‌هاي متناسب با اهداف و سرفصل‌هاي رشته، ورود جدي‌تر به حوزه‌هاي پژوهشي با هدف بهبود و ارتقاء روند تصميم‌گيري‌هاي سياسي و الزام دستگاه سياست‌گذاري و اجرايي كشور در بهره‌گيري از نظرات كارشناسي انجمن از برنامه‌هاي بلند مدت انجمن علوم سياسي محسوب مي‌شود كه اميد صورت تحقق به خود بگيرد

تبلیغات

 

    

مرتبط در این شماره

تریبون . مقالات آزاد

همچون کشتي بي‏لنگر

خطوط کلی راهبرد بازگشت

تقویم ماه

جلال حكمت و اشراق

اسوه راستي و الگوي اخلاق

بازگشت سیدجواد طباطبایی

مطهري و پوپر

مشروطه‌ آدميت

آدميت و روشنفكران ايراني

چشم‌انداز . مطبوعات جهان

درس‌هايي از برمه

جوانه‌هاي دمکراسي شکوفه مي‌دهد

هاولِ برمه

مبارزه سوسیالیست ها تازه آغاز شده است

بحران حکمرانی

سرنوشت اروپا در انتظار آمریکا

اكنون چه بايد كرد؟

کابوس آمريكا

قربانيانِ نظمِ فرانسوي

«فرهنگِ» اینترنت و «مسأله‌یِ عرب»

خدا و سزار

حاشیه ماه

فلسفه صدرايي به کار امروز مي‌آيد يا نه؟

گفت‌وگو با عبدالحسين خسروپناه رییس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه درباره گفته‌هاي حسن عباسي

خبرنامه علوم انسانی

هفت‌خوان اخلاقي زيستن

رابطه تاریخ و دیگر علوم انسانی چیست؟

ايران ميزبان اولين دوره‌ آموزشي منطقه‌اي حقوق بشردوستانه

رسانه‌ها و نهادهای علوم انسانی

كمك به گسترش عقلانيت سياسي در ايران

روزمره‌گی

همه مشغله‌های من

یاد

هر كس مي‌رنجد برنجد، درك!

انسانی نيك‌بخت

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه مهرنامه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.