گنجینه اقتصاد اتریشی

نگاهی به مهمترین آثار نوشتاری فون هایک

 
[ شناسه مقاله: 1859 ]   [ موضوع: علم اقتصاد ]   [ بازدید: ۳۱۳۱ ]

شماره ۱۱، اردیبهشت ۱۳۹۰

فردريش آگوست فون هايك در طول دوران زندگي بالغ بر 25 کتاب نوشته، تاليف کرده يا ويراستاري آن را برعهده داشته است. کتاب‌هاي زيادي هم به صورت مجموعه مقالات و سخنراني‌هايش به چاپ رسيد. فون هايك بيش از 10 رساله و 130 مقاله به رشته تحرير درآورده است. همچنين کتاب‌هاي زيادي به دست انديشمندان مختلف در مورد آرا و تفکراتش نوشته شده است. 12 کتاب مهم و تاثيرگذاري که فون هايك به نگارش درآورده و مشهورترين آثار او به حساب مي‌آيند در زير به اختصار معرفي مي‌شوند.

 

نظريه پولي و ادوار تجاري

Monetary Theory and Trade Cycle

اولين کتاب مهم هايك «نظريه پولي و ادوار تجاري» بود که در سال 1929 به زبان آلماني نوشته و به چاپ رسيد. هايك اين کتاب را دوباره در سال 1933 به زبان انگليسي هم چاپ کرد. اين کتاب در رد نقطه نظر رايج آن زمان مبني بر اينکه پول و دسترسي به اعتبار، ساختار توليد را تحت تاثير قرار نمي‌دهد نوشته شد.


قيمت‌ها و توليد

Prices and Production

ويرايش چاپ آخر: جوزف سالرنو

«قيمت‌ها و توليد» به نوعي تکميل‌كننده کتاب نظريه پولي و ادوار تجاري بود و آن را غني‌تر و محکم‌تر کرد. اين کتاب که سخنراني‌هاي هايك در مدرسه اقتصادي لندن است، به خوبي نظريات مکتب اتريش را در مورد پول، سرمايه، چرخه‌هاي تجاري و موسسات پولي نسبي که هسته اصلي اقتصاد کلان اتريشي هستند ترکيب مي‌کند. اين اثر هايك که درسال 1931 به چاپ رسید. عميقا بر تفسيرهاي پس از جنگ اقتصاد کلان اتريشي يا همان اقتصاد سرمايه محور اثر گذاشت. اثري که تا به امروز نيز برجاي مانده است.

 

سود، بهره و سرمايه‌گذاري

Profit, Interest and Investment

هايک پس از اينکه نظريه نوسان قيمت‌ها و تاثير آن بر توليد را شرح و بسط مي‌دهد به سراغ بازار پول و سرمايه مي‌رود و چالش هميشگي‌اش با کينز در مورد نرخ بهره و سود را دوبار در اين کتاب عنوان مي‌کند. هايك در کتاب «سود، بهره و سرمايه‌گذاري» در سال 1939 نشان مي‌دهد که در زمان افزايش ناگهاني حجم پول و اعتبار، منابع به مکان‌هايي هدايت مي‌شوند که در حالت عادي به آنجا نمي‌رفتند. هايك اين سرمايه‌گذاري را قابل دوام نمي‌داند.

 

نظريه محض سرمايه

The Pure Theory of Capital

ويراستار: لارنس وايت

چهارمين کتاب هايك در تببين انديشه‌هاي اقتصاد کلان مکتب اتريش با عنوان «نظريه محض سرمايه» ادامه يافت. اين کتاب ماهيت بسيار پيچيده سرمايه و اهميت آن در رونق و رکود اقتصادي را نشان مي‌دهد. اين کتاب که جزو آثار کلاسيک اقتصاد محسوب مي‌شود اگر چه تا مدتي در سايه افکار کينز قرار گرفت اما در نهايت بعد از گذشت چند دهه مشخص شد اقبال نظرات کينز تنها به اين دليل بود که گزينه‌هاي ملايم تري پيش روي سياستمداران گذاشته بود.

 

راه بندگي

The Road to Serfdom

ويراستار: بروس کالدول

راه بندگي يک اثر بي‌نقص کلاسيک در فلسفه اقتصادي، تاريخ فرهنگي و روشنفکري و علم اقتصاد است. راه بندگي بسياري از سياستمداران، انديشمندان و خوانندگانش را به جوش آورده و الهام بخش آنان بود. هايك در اين اثر در مورد خطر کنترل دولت بر منابع توليد هشدار مي‌دهد. نيويورک تايمز در مورد راه بندگي نوشت: «راه بندگي يکي از مهمترين کتاب‌هاي نسل ماست. ندايي به همه جامعه‌شناسان و برنامه‌ريزان، به کساني که دموکرات و ليبرال واقعي و قلبي هستند؛ تا بايستند، ببينند و گوش فرا دهند.»

 

فرديت و نظم اقتصادي

Individualism and Economic Order

چاپ اول 1948

انتشارات دانشگاه شيکاگو و لندن

در اين کتاب مجموعه‌اي از مقالات هايك در مورد فلسفه اخلاق، روش‌هاي علوم اجتماعي در يک نظريه اقتصادي از جنبه‌هاي مختلف يک موضوع مرکزي يعني «بازار آزاد در برابر اقتصاد برنامه‌ريزي شده سوسياليست» بحث مي‌کند. نيويورک تايمز در مورد کتاب مي‌نويسد: مطالب ارزشمند و جذابي در اين کتاب پرمحتوا وجود دارد که در نهايت به دنيا کمک مي‌کند ذهنش را در برابر اين موضوع حياتي قرار دهد که: برنامه‌ريزي کند يا خير؟

 

ضدانقلاب علم: مطالعه‌اي در باب سوء‌استفاده از استدلال

The Counter-revolution of Science: Studies on the Abuse of Reason

چاپ اول 1952

هايک موضوع برنامه‌ريزي و محاسبات سوسياليست‌ها براي جوامع را در کتاب «ضدانقلاب علم» دنبال مي‌کند. هايك معتقد است که جامعه نه‌تنها پديده پيچيده‌اي است که شباهتي به الگوهاي ساده مورد مطالعه در علوم فيزيکي ندارد بلکه افراد نيز که جامعه را مي‌سازند هر کدام پيچيدگي‌هاي خاص خود را دارند.. هايك بر اين باور است که علوم اجتماعي بر پايه‌هايي لرزان استوار شده است.

 

منشور آزادي

The Constitution of Liberty

چاپ اول 1960

انتشارات دانشگاه شيکاگو

هايک پس از اينکه در سه کتاب خود به سوسياليسم، خودکامگي و برنامه‌ريزي‌هاي مستبدانه آن تاخته است به نوشتن منشور آزادي رو مي‌آورد و در آن اصول ليبراليسم و عملکرد آن را توضيح مي‌دهد. هايك در منشور آزادي اين عقيده را مطرح مي‌کند که حاکميت قانون به معناي رفتار برابر با مردم است نه تلقي آنها به عنوان مهره‌هاي شطرنج. هنري ‌هازليت در هفته نامه نيوزويک در نقد اين کتاب نوشت: «منشور آزادي يکي از بزرگ‌ترين آثار سياسي زمانه ماست... اين کتاب جانشين خلف قرن بيستم مقاله «آه آزادي» جان استوارت ميل است.»

 

قانون، قانون‌گذاري و آزادي: قواعد و نظام

Law, Legislation and Liberty: Rules and Order

جلد اول

چاپ اول 1973

انتشارات دانشگاه شيکاگو

هايک اکنون بايد قواعد و اصول جوامع آزاد را توصيف و تدوين کند. به همين دليل دست به نگارش سه گانه «قانون، قانونگذاري و آزادي» مي‌زند. جلد اول اين سه گانه با نام «قواعد و نظام» که توسط موسي غني‌نژاد به فارسي نيز ترجمه شده به اين مبحث مي‌پردازد که چگونه مي‌توان قدرت اختياري و بي‌اساس مقامات دولتي را پايين نگه داشت. هايك در اين کتاب مجددا به مفهوم عدالت اجتماعي نيز مي‌پردازد. لايبرري ژورنال در مورد کتاب مي‌نويسد: «هايک در دوراني که همه مطيع يک درک تساوي‌گرايانه از ارزش‌هاي ليبرال هستند مدافع فصيح ليبراليسم کلاسيک باقي مي‌ماند»

 

قانون، قانون‌گذاري و آزادي: معجزه عدالت اجتماعي

Law, Legislation and Liberty: The Miracle of Social Justice

جلد دوم

چاپ 1976

انتشارات دانشگاه شيکاگو

مباحثي که در کتاب منشور آزادي مطرح شده در دومين جلد از سه گانه قانون، قانونگذاري و آزادي با عنوان «معجزه عدالت اجتماعي» تداوم پيدا مي‌کند. هايك در اين کتاب از نهادهاي خودجوشي دفاع مي‌کند که در خلال روابط واقعي افراد با يکديگر به وجود مي‌آيند، همانند قواعد قرارداد که در هنگام ورود افراد جامعه به قرارداد تجاري با يکديگر ايجاد مي‌شود. هايک مدافع نهادهايي است که کشف مي‌شوند نه آنها که وضع مي‌شوند. هايک در اين کتاب مفهوم عدالت اجتماعي را تقبيح مي‌کند و معتقد است که در اقتصاد مبتني بر بازار آزاد، عدالت اجتماعي مفهومي عاري از معناست که تلاش‌هاي خوب را به مسير بد هدايت مي‌کند.

 

قانون، قانونگذاري و آزادي: قواعد سياسي مردمان آزاد

Law, Legislation and Liberty: The Political Orders of a Free People

جلد سوم

چاپ 1979

انتشارات دانشگاه شيکاگو

مبحث اصلي آخرين جلد از سه‌گانه قانون، قانون‌گذاري و آزادي اين است که دموکراسي براي اقناع و راضي نگه داشتن گروه‌هاي سازماندهي شده رقيب که هرگز نمي‌توانند در بلندمدت سکوت پيشه کنند تباه شده است. انگار که يک کالاي باارزش در يک حراج بي‌قاعده، ارزان فروخته شده باشد. هايك در اين کتاب که عنوان فرعي «قواعد سياسي مردمان آزاد» را بر خود دارد از اصولي چون رجحان قانون بر قدرت، حق غيرالهي يک اکثريت موقت، ارتباط بين بازار و آزادي سخن مي‌گويد.

 

غرور کشنده: اشتباهات سوسياليسم

The Fatal Conceit: The Errors of Socialism

ويراستار: ويليام وارن بارتلي

چاپ اول 1988

انتشارات دانشگاه شيکاگو

هايک پس از آن در سال 1988 يعني چهار سال قبل از مرگش دوباره دست به قلم مي‌شود و کتابي تحت تاثير ويليام وارن بارتلي، فيلسوف آمريکايي و پروفسور فلسفه سياسي در دانشگاه استنفورد، در مورد نقايص سوسياليسم مي‌نويسد. کتابي که برخي آن را چکيده سال‌هاي پربار عمرش مي‌دانند. کتاب «غرور کشنده» کتاب جامعي است که دربرگيرنده بسياري از نظريات درخشان هايك در باب تکامل فرهنگي، اخلاق، سود نظام بازار...است. اين کتاب بار ديگر نشان مي‌دهد نشان مي‌دهد که نبايد سوسياليسم را فقط مختومه اعلام کرد بلکه بايد اشتباهاتش را اثبات کرد.

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه مهرنامه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.